Tin tức - Sự kiện

NĂM NĂM THỰC HIỆN QUYẾT ĐỊNH SỐ 284/QĐ-TTg CỦA THỦ TƯỚNG CHÍNH PHỦ VỀ NGÀY SÁCH VIỆT NAM Ở VÙNG ĐỒNG BÀO CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ

24 Tháng Mười Một 2019          449 lượt xem

1. Mở đầu

Dân tộc luôn là vấn đề quan trọng hàng đầu của mọi quốc gia, có ý nghĩa chiến lược trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam Xã hội Chủ nghĩa.

Việt Nam là quốc gia thống nhất gồm 54 dân tộc anh em. Các dân tộc sinh sống trên lãnh thổ Việt Nam có truyền thống đoàn kết trong đấu tranh xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Các dân tộc sống đan xen, không có lãnh thổ riêng biệt. Các dân tộc thiểu số cư trú chủ yếu ở miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn trên một diện tích rộng lớn, chiếm 3/4 diện tích cả nước, nơi có vị trí quan trọng về kinh tế, chính trị, an ninh, quốc phòng và môi trường sinh thái. Các dân tộc ở Việt Nam có điều kiện kinh tế xã hội và trình độ phát triển không đều nhau. Mỗi dân tộc anh em có những giá trị và sắc thái văn hóa riêng, góp phần tạo nên nền văn hóa Việt Nam thống nhất trong đa dạng và đậm đà bản sắc dân tộc. 

Theo kết quả điều tra thực trạng kinh tế - xã hội 53 dân tộc thiểu số ngày 01/7/2015, cả nước có dân số 91.713.345 người. Nước ta có 53 dân tộc thiểu số với gần 13,4 triệu người, chiếm khoảng 14,6% dân số cả nước, trong đó: Nam giới: 6.732.324 người (chiếm tỷ lệ 50,3%); nữ giới: 6.654.006 người (chiếm tỷ lệ 49,7%).Trong tổng số 53 dân tộc thiểu số sinh sống thành cộng đồng tại 51 tỉnh, thành phố, 458 huyện và 5.266 xã trong cả nước. Quy mô dân số các dân tộc thiểu số không đều nhau: 05 dân tộc (Tày, Thái, Mường, Khmer và Mông) có trên 1 triệu người; 03 dân tộc (Nùng, Hoa, Dao) có từ 500.000 đến dưới 1 triệu người; 16 dân tộc (La Hủ, La Ha, Pà Thẻn, Lự, Ngái, Chứt, Lô Lô, Mảng, Cơ Lao, Bố Y, Cống, Si La, Pu Péo, Rơ Măm, Brâu và Ơ đu) có số dân dưới 10.000 người; đặc biệt có 05 dân tộc (Si La, Pu Péo, Rơ Măm, Brâu và Ơ Đu) có dân số rất ít, dưới 1.000 người. Đến đầu năm 2017, cả nước còn 20.176 thôn đặc biệt khó khăn, 1.935 xã khu vực III, 2.018 xã khu vực II và 1.313 xã khu vực I của 51 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có vùng dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2016 - 2020Tỉ lệ hộ dân tộc thiểu số nghèo là 23,1%, cận nghèo là 13,6%; thu nhập bình quân tháng/người là 1,6 triệu đồng. 14,5% số hộ dân tộc thiểu số ở nhà kiên cố; 70,2% số hộ ở nhà bán kiên cố; 15,3% ở nhà tạm (Quyết định số 582/QĐ-TTg ngày 28/4/2017).

Nhận thức tầm quan trọng của văn hóa đọc, ngày 24/02/2014, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 284/QĐ-TTg lấy ngày 21/4 hằng năm là Ngày Sách Việt Nam, nhằm khuyến khích và phát triển phong trào đọc sách trong cộng đồng, nâng cao nhận thức của nhân dân về ý nghĩa to lớn và tầm quan trọng của việc đọc sách đối với việc phát triển kiến thức, kỹ năng và phát triển tư duy, giáo dục và rèn luyện nhân cách con người, nhằm khuyến khích, thúc đẩy và phát triển phong trào đọc sách trong cộng đồng. Đồng thời tôn vinh giá trị của sách, khẳng định vai trò, vị trí, tầm quan trọng của sách trong đời sống xã hội; tôn vinh người đọc và những người tham gia sưu tầm, sáng tác, xuất bản, in, phát hành, lưu giữ, quảng bá sách. Ngày Sách Việt Nam cũng là dịp đề cao trách nhiệm của các cấp, các ngành đối với việc xây dựng và phát triển văn hóa đọc ở Việt Nam.

Qua 5 năm triển khai Quyết định số 284/QĐ-TTg ngày 24/02/2014 của Thủ tướng Chính Phủ về Ngày Sách Việt Nam. Hằng năm, Ủy ban Dân tộc với tư cách là cơ quan tham mưu cho Chính phủ về công tác dân tộc đều đã ban hành Kế hoạch hướng dẫn Ban Dân tộc các tỉnh/thành phố và các cơ quan báo, tạp chí thực hiện chính sách cấp báo, tạp chí (không thu tiền) đẩy mạnh công tác tuyên truyền về Ngày Sách Việt Nam 21/4;tuyên truyền, nâng cao nhận thức về văn hóa đọc của đồng bào vùng dân tộc thiểu số và miền núi.

Từ năm 2014 đến nay, gắn với Ngày Sách Việt Nam, với nhiệm vụ tham mưu xây dựng và tổ chức thực hiện các chính sách dân tộc, các cơ quan liên quan đến vấn đề dân tộc, đặc biệt Ủy ban Dân tộc đã chủ trì, phối hợp với các Bộ, ban, ngành có liên quan và các địa phương tham mưu cho Thủ tướng Chính phủ xây dựng và ban hành Chính sách cấp một số ấn phẩm báo, tạp chí (cấp không thu tiền) cho đồng bào vùng dân tộc thiểu số và miền núi theo Quyết định số 2472/QĐ-TTg ngày 28/12/2011; Quyết định số 633/QĐ-TTg ngày 16/4/2016; Quyết định số 59/QĐ-TTg ngày 16/01/2017.

Chính sách cấp một số ấn phẩm báo, tạp chí là chính sách đặc thù đối với đồng bào vùng dân tộc thiểu số và miền núi với sự tham gia có trách nhiệm của nhiều cơ quan báo, tạp chí như: Báo Nhân Dân, Tin tức, Nông thôn Ngày nay, Tiền phong, Dân tộc và Phát triển, Văn hóa, Đại đoàn kết, Sức khỏe và Đời sống, Công Thương, Nhi đồng, Thiếu niên tiền phong, Biên phòng... Từ năm 2014 đến hết năm 2018, các cơ quan báo, tạp chí đã phát hành 141.415.125 tờ/cuốn báo, tạp chí đến các đối tượng thụ hưởng là Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Ủy ban mặt trận tổ quốc, các tổ chức chính trị, xã hội; các thôn, bản; các trường tiểu học, trường trung học cơ sở các xã vùng dân tộc thiểu số và miền núi và đặc biệt có hơn 34 ngàn người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số trên phạm vi 51 tỉnh có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống được thụ hưởng chính sách này.

Trong 5 năm qua, các báo, tạp chí đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức về văn hóa đọc đối với đồng bào vùng dân tộc thiểu số và miền núi từ đó xây dựng phong trào văn hóa đọc, để mỗi người coi đọc sách, báo là việc làm thiết thực trong đời sống văn hóa, tinh thần. Đồng thời thông qua văn hóa đọc, góp phần nâng cao hiểu biết, tự giác chấp hành chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; học tập các gương điển hình, tiên tiến, học hỏi kinh nghiệm, áp dụng khoa học, kỹ thuật vào sản xuất, từng bước thoát nghèo, vươn lên làm giàu, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; các báo, tạp chí giúp đồng bào giữ gìn, phát huy, bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống của các dân tộc, bài trừ các hủ tục lạc hậu, mê tín dị đoan, tích cực hưởng ứng cuộc vận động toàn dân đoàn kết xây dựng cuộc sống mới ở thôn, bản. Trong đó, người có uy tín trong vùng dân tộc thiểu số và miền núi đóng vai trò quan trọng trong việc tiếp cận thông tin, hướng dẫn đồng bào thực hiện tốt chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước; hướng dẫn đồng bào những mô hình xóa đói giảm nghèo hiệu quả, phát triển kinh tế và làm nòng cốt trong công tác vận động cộng đồng thực hiện Phong trào toàn dân đoàn kết, bảo vệ an ninh Tổ quốc gắn với các phong trào, cuộc vận động khác ở các địa phương vùng đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. 

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phối hợp với Uỷ Ban Dân tộc hướng dẫn địa phương thực hiện Quyết định số 22/QĐ-TTg ngày 05/01/2010 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Phát triển văn hóa nông thôn đến năm 2015 và định hướng đến năm 2020” nhằm xây dựng hệ thống thiết chế văn hóa vùng dân tộc thiểu số mỗi làng (thôn, bản, ấp) có ít nhất một điểm sinh hoạt văn hóa, tổ chức nhiều điểm đọc sách báo cho đồng bào. Các nhà xuất bản đã xuất bản trong năm 2017, gần 100 đầu sách với khoảng 250.000 bản sách phục vụ cho đồng bào dân tộc. Ngoài ra, các nhà xuất bản còn xuất bản tờ rời, tờ gấp... phát hành tới thư viện huyện miền núi, các xã đặc biệt khó khăn vùng biên giới, các trường phổ thông dân tộc thiểu số.

Nhìn chung, trong 5 năm qua, việc tổ chức triển khai Quyết định số 284/QĐ-TTg ngày 24/02/2014 của Thủ tướng Chính Phủ về Ngày Sách Việt Nam gắn với việc tham mưu, tổ chức triển khai thực hiện chính sách dân tộc trong đó có chính sách cấp một số ấn phẩm báo, tạp chí cho đồng bào vùng dân tộc thiểu số và miền núi, đồng thời chỉ đạo các địa phương, các cơ quan báo, tạp chí tuyên truyền về Ngày Sách Việt Nam; tạo môi trường để đồng bào vùng dân tộc thiểu số và miền núi nâng cao nhận thức, tích cực đọc sách báo, góp phần giúp đồng bào hiểu biết, chấp hành chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; xóa đói, giảm nghèo, phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số và miền núi.

Tuy nhiên, việc triển khai Quyết định số 284/QĐ-TTg ngày 24/02/2014 của Thủ tướng Chính Phủ về Ngày Sách Việt Nam tại vùng sâu, vùng xa, biên giới hải đảo vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn còn mang tính hình thức; chưa triển khai đồng bộ, còn lúng túng trong việc đề ra chủ trương, biện pháp cụ thể để phù hợp phong tục tập quán, văn hóa và nhận thức của đồng bào. Chưa có chính sách cụ thể về Ngày Sách Việt Nam đối với đồng bào vùng dân tộc thiểu số và miền núi.

2. Đề xuất một số giải pháp để nâng cao chất lượng Ngày Sách Việt Namvùng đồng bào các DTTS trong thời gian tới

Một là, tiếp tục quán triệt, chỉ đạo tới toàn thể cán bộ, công chức, viên chức và người lao động trong hệ thống cơ quan làm công tác dân tộc từ Trung ương đến địa phương nâng cao nhận thức, tổ chức thực hiện có hiệu quả Quyết định số 284/QĐ-TTg ngày 24/02/2014 của Thủ tướng Chính phủ về Ngày Sách Việt Nam và Quyết định số 329/QĐ-TTg ngày 15/3/2017 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển Văn hóa đọc trong cộng đồng đến năm 2020, định hướng đến năm 2030.

Hai là, tiếp tục chỉ đạo, định hướng các cơ quan báo, tạp chí thực hiện chính sách “Cấp một số ấn phẩm báo, tạp chí cho vùng dân tộc thiểu số và miền núi, vùng đặc biệt khó khăn” đẩy mạnh công tác tuyên truyền về Ngày Sách Việt Nam; nâng cao văn hóa đọc trong đồng bào vùng dân tộc thiểu số và miền núi.

Ba là, tham mưu ban hành chính sách đặc thù triển khai Ngày Sách Việt Nam vùng dân tộc thiểu số và miền núi như: chính sách đặc thù cấp sách cho người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số, chính sách đặc thù xây dựng các tủ sách khoa học kỹ thuật dùng cho đồng bào vùng dân tộc thiểu số và miền núi... Tổ chức thực hiện các hoạt động liên quan đến Ngày Sách Việt Nam đối với đồng bào vùng dân tộc thiểu số và miền núi.

Bốn là, chú trọng đến nguồn tài liệu (tiếng dân tộc) trong hệ thống thư viện công cộng tại các tỉnh miền núi nơi có đông đồng bào các dân tộc thiểu số sinh sống. Đặc biệt thư viện các trường dân tộc nội trú trên địa bàn./.

                                                                                                                                         TS. Đoàn Tiến Lộc

                                                                                                Chuyên viên chính Vụ Đào tạo Bộ VHTTDL

 

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1). Quyết định số 284/QĐ-TTg, ngày 24/02/2014 của Thủ tướng Chính phủ về Ngày Sách Việt Nam.

2). Quyết định số 329/QĐ-TTg ngày 15/3/2017 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án phát triển Văn hóa đọc trong cộng đồng đến năm 2020, định hướng đến năm 2030.

3). Quyết định số 115/QĐ-TTg ngày 16/01/2014 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch phát triển ngành Xuất bản, In, Phát hành xuất bản phẩm đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030.

4). Nghị định số 20/2014/NĐ-CP ngày 24/3/2014 của Chính phủ về phổ cập giáo dục, xóa mù chữ”.

5). Nghị định số 05/2011/NĐ-CP ngày 14/01/2011 của Chính phủ về Công tác dân tộc.

6). Quyết đinh số 449/2013/QĐ-TTg ngày 12/3/2013 của Thủ tướng Chính phủ về Chiến lược công tác dân tộc đến năm 2020. 

7).Quyết định số 692/QĐ-TTg, ngày 04/5/2013 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề án “Xóa mù chữ đến năm 2020”.

8). Quyết định số 2164/QĐ-TTg, ngày 11/11/2013 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở giai đoạn 2013-2020, định hướng đến năm 2030.

9). Quyết định số 775/QĐ-TTg ngày 27/6/2018 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Chương trình mục tiêu giáo dục vùng núi, vùng dân tộc thiểu số, vùng khó khăn giai đoạn 2016 - 2020.