Tin tức - Sự kiện

Thực trạng và giải pháp cải tiến kiểm tra đánh giá kết quả học tập đại học theo định hướng xây dựng câu hỏi, bài tập đánh giá năng lực người học

06 Tháng Chín 2019          441 lượt xem

1. Thực trạng đánh giá kết quả học tập đại học     

Thực tiễn cho thấy, trong đào tạo đại học cần phát triển năng lực cho người học là tập trung vào vấn đề giải quyết những vấn đề, tình huống trong cuộc sống, chứ không phải là lí thuyết một chiều. Chính vì lí do đó, trong quá trình dạy học cũng phải đáp ứng yêu cầu này là cần phải cải tiến nội dung, phương pháp dạy học và nhất là kiểm tra đánh giá kết quả học tập của người học. Trước đây chúng ta thường cho rằng kiểm tra đánh giá là khâu cuối cùng trong quá trình dạy học, mà để kiến tạo nên năng lực người học thì phải trong suốt quá trình học của người học. Như vậy, kiểm tra đánh giá kết quả người học phải trong suốt quá trình học tập của người học với giảng viên phải luôn có những câu hỏi, bài tập tình huống cho từng mục, chương, phần cho các môn học, học phần của mình đảm nhiệm.

Trước đây, trong dạy học việc xây dựng bài tập truyền thống đã có những điểm hạn chế như sau: Việc xây dựng, thiết kế câu hỏi, bài tập thường tiếp cận một chiều, ít thay đổi, thường là những bài tập đóng; hướng vào tập trung lí thuyết. Trong đó thiếu tính ứng dụng cao, chưa chuyển giao linh hoạt cái đã học sang vấn đề chưa biết cũng như các tình huống thực tiễn cuộc sống. Bên cạnh đó, kiểm tra thành quả học tập người học, thường tập trung vào các bậc nhận thức nhớ, hiếu ít quan tâm tới có sự vận dụng, phân tích, tổng hợp, sáng tạo và đánh giá. Trong quá trình tự học tập của người học thì giảng viên cho thời gian ôn tập thường xuyên ít và thường bỏ qua sự kết nối giữa kiến thức, kĩ năng cũ và mới với nhau. Tự kiến tạo về năng lực của người học chưa được quan tâm chú trọng một cách đầy đủ...

Từ những hiện trạng trong xây dựng câu hỏi, bài tập truyền thống theo kiến thức, kỹ năng có nhiều bất cập. Đối với xây dựng câu hỏi, bài tập theo tiếp cận năng lực có ưu điểm hơn là: Nội dung hướng vào sự tiến bộ người học. Trong đó, trọng tâm không phải là các kiến thức, kỹ năng riêng lẻ mà là vận dụng, sáng tạo các kiến thức riêng lẻ khác nhau trên cơ sở một vấn đề, tình huống trong bối cảnh thực tiễn mới đối với người học. Từ đó, tiếp cận đánh giá năng lực người học không phải định hướng theo nội dung học trừu tượng mà luôn theo các tình huống cuộc sống của người học, theo “bối cảnh phức tạp của cuộc sống”. Nội dung học tập được người học kiến tạo mang tính tình huống, tính bối cảnh phức tạp và thực tiễn. Thêm nữa, để đánh giá được năng lực người học thì trong việc phát triển chương trình cần chọn lọc những nội dung cốt lõi. Phát triển chương trình dạy học phải phù hợp với định hướng phát triển năng lực được xây dựng trên cơ sở chuẩn năng lực. Chuẩn năng lực phải được hình thành thông qua con đường người học tự kiến tạo nên. Do đó, hệ thống ngân hàng câu hỏi, bài tập định hướng phát triển năng lực người học cũng chính là công cụ để người học rèn luyện, trải nghiệm kinh nghiệm thực tiễn nhằm hình thành năng lực và là công cụ để giảng viên và các cán bộ quản lý giáo dục kiểm tra đánh giá năng lực của người học và biết được mức độ đạt chuẩn đến đâu của quá trình dạy học.

2. Giải pháp cải tiến kiểm tra đánh giá kết quả học tập đại học

Từ những cơ sở lí luận trên về kiểm tra đánh giá năng lực người học, hiện trạng của xây dựng câu hỏi bài tập theo định hướng đánh giá năng lực người học hiện nay; Các cơ sở giáo dục đại học cần có những biện pháp tập trung vào đánh giá năng lực người học. Một số biện pháp cải tiến kiểm tra đánh giá kết quả học tập theo định hướng xây dựng câu hỏi bài tập đánh giá năng lực người học như sau:

- Trước hết nhà trường cần định hướng đào tạo đại học theo hướng năng lực người học. Tức là, người học phải giải quyết được các vấn đề, tình huống trong cuộc sống, nhất là sự đòi hỏi khắt khe của đơn vị tuyển dụng sau khi sinh viên tốt nghiệp.Trên lớp học, giảng viên cần tự chủ về học thuật hay như là một người nhạc trưởng điều khiển quá trình nhận thức của người học. Quá trình dạy học, cần vận dụng linh hoạt những kiến thức, kĩ năng đã học vào câu hỏi, bài tập theo định hướng đánh giá năng lực người học.

- Xây dựng câu hỏi bài tập theo định hướng đánh giá năng lực người học của môn học, học phần cần tập trung vào việc xác định những nội dung sau:

Xác định mục tiêu kiểm tra đánh giá: Trong mọi hoạt động kế hoạch thì mục tiêu luôn là vấn đề quan trọng nhất, là cái đích của người quản lí muốn hướng tới. Với mục tiêu là sự tiến bộ của người học trong KTĐG theo năng lực người học thì ở đây nhà trường cần phải xác định đề ra cho việc phát triển chương trình, phương pháp dạy học, xây dựng ngân hàng câu hỏi, bài tập theo đánh giá năng lực người học.

+ Xác định nội dung của kiểm tra đánh giá: Trong đó, cần xác định những nội dung kiến thức, kỹ năng của nhiều môn học, nhiều hoạt động giáo dục và trải nghiệm thực tiễn bản thân người học trong cuộc sống, công việc, nghề nghệp tương lai của người học (tập trung vào năng lực thực hiện). Tiếp đến cần quy chuẩn theo các mức độ phát triến năng lực của người học.

+ Xác định công cụ kiểm tra đánh giá: Nhà trường cần xây dựng tiêu chí đánh giá khi câu hỏi, bài tập theo định hướng đánh giá năng lực người học. Ngoài ra, giảng viên phải được tập huấn về cách thiết kế công cụ đánh giá năng lực người học. Để làm được điều đó thì trước hết, cần bổ sung, phát triển cho giảng viên về kiểm tra đánh giá theo năng lực, bên cạnh đó hiểu về câu hỏi, bài tập theo đánh giá năng lực người học; phân loại câu hỏi, bài tập định hướng phát triển năng lực (câu hỏi, bài tập vấn đáp, viết, ngắn hay dài, theo nhóm hay cá nhân, trắc nghiệm đóng hay tự luận mở...); Các dạng câu hỏi, bài tập định hướng phát triển năng lực (Các câu hỏi, bài tập dạng tái hiện, vận dụng, giải quyết vấn đề, gắn với bối cảnh, tình huống thực tiễn...), những câu hỏi, bài tập này là nhũng câu hỏi, bài tập mở, tạo cơ hội cho nhiều cách tiếp cận, nhiều con đưòng giải quyết khác nhau.

+ Thời điểm kiểm tra đánh giá: Trong kiểm tra đánh giá trên lớp học, giảng viên cần căn cứ vào nội dung từng đơn vị kiến thức của học phần, môn học mà đưa ra các câu hỏi, bài tập vào trong đó, tại thời điểm đó. Tiếp đến, trong quá trình tự học thì người học cũng cần tự mình vận dụng kiến thức, kỹ năng đã được học liên hệ với những vấn đề, tình huống của bối cảnh phức tạp; trên cơ sở đó phân tích tống hợp và đánh giá đế giải quyết những vấn đề nảy sinh trong bối cảnh cuộc sống sau này.

+ Đánh giá kết quả kiểm tra đánh giá kết quả của người học: Trong kiểm tra đánh giá trên lớp học đánh giá năng lực người học phụ thuộc vào độ khó của nhiệm vụ hoặc bài tập, khi đó giáo viên sẽ đánh giá mức độ hoàn thành câu hỏi, bài tập của người học.Thực hiện được nhiệm vụ càng khó, càng phức tạp hơn sẽ được coi là có năng lực cao hơn.

- Các cơ sở giáo dục đại học nên quan tâm mở rộng các hình thức kiểm tra đánh giá, ngoài việc đánh giá theo hình thức đánh giá truyền thống như tự luận (đóng và mở), vấn đáp thì các đơn vị này nên tăng cường sử dụng hình thức câu hỏi bài tập theo định hướng đánh giá năng lực người học.

- Các cơ sở giáo dục đại học cần dành kinh phí cho thiết kế, xây dựng câu hỏi bài tập, bởi người giảng viên cần hoàn thiện, bồi dưỡng, tập huấn, có thêm kiến thức, năng lực cho phương pháp giảng dạy của mình theo tiếp cận đánh giá năng lực. Bên cạnh đó, các cơ sở giáo dục đại học cần có chế độ chính sách đãi ngộ cho giảng viên khi thực hiện theo đúng mục tiêu đánh giá năng lực mà nhà trường đã đề ra như khen thưởng, động viên, khuyến khích qua việc dự giờ giảng của họ.

3. Kết luận

Tại các cơ sở giáo dục đại học hiện nay, kiểm tra đánh giá là một học động dạy và học đặc thù, nhất là vấn đề cải tiến kiểm tra đánh giá kết quả học tập trong đào tạo đại học theo định hướng xây dựng câu hỏi, bài tập đánh giá năng lực người học vẫn là vấn đề cần được nghiên cứu và thực hiện. Việc áp dụng kết hợp các hình thức kiểm tra đánh giá vẫn chưa được quan tâm thường xuyên, nhất là hình thức trắc nghiệm khách quan. Bên cạnh đó, cần triển khai hình thức kiểm tra đánh giá kết quả học tập theo định hướng xây dựng câu hỏi, bài tập đánh giá năng lực người học, đế có được kiểm tra đánh giá thì đối với hoạt động dạy học cần theo tiếp cận năng lực và thiết kế chương trình theo tiếp cận năng lực. Chính vì vậy, sẽ nâng chất lượng đào tạo tại các cơ sở giáo dục đại học và thực hiện được vai trò của nhà trường là nơi chuấn bị tiềm năng cho người học phát triển./.

                                                                                                                                                       HẢI LONG