04 Tháng Mười Hai 2022

Hợp tác đào tạo

CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI THỂ DỤC, THỂ THAO VÙNG ĐỒNG BÀO CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở NƯỚC TA

13 Tháng Mười Hai 2018          3202 lượt xem

Quan tâm và phát triển thể dục thể thao (TDTT) vùng đồng bào các dân tộc thiểu số (DTTS) là một chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước ta dành cho đồng bào các dân tộc. Trong công cuộc đổi mới, Đảng và Nhà nước đã có nhiều chính sách trợ giúp và ưu đãi, khuyến khích, hỗ trợ đồng bào các DTTS phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, đặc biệt là TDTT ở tại các vùng này.

Vùng đồng bào các DTTS là địa bàn sinh sống của các DTTS Việt Nam anh em, định cư chủ yếu dọc biên giới với các nước bạn Trung Quốc, Lào, Campuchia và trên các vùng khác của cả nước. Trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc, nhất là trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ, đồng bào các DTTS đã có những đóng góp vô cùng quan trọng, đối với thắng lợi của Cách mạng Việt Nam. Ngày nay, trong cuộc đổi mới, xây dựng đất nước, Đảng và Nhà nước ta tuy đã có nhiều chính sách trợ giúp và ưu đãi nhưng đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào vẫn còn muôn vàn khó khăn, ở mức thấp, cách biệt  với các vùng khác ngay trong tỉnh. Trước tình hình đó, Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều chính sách cụ thể để khuyến khích, hỗ trợ đồng bào các DTTS phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, trong đó có các chính sách về TDTT.

Chương I, Điều 4 của Luật thể dục, thể thao năm 2006, quy định chính sách của nhà nước phát triển TDTT trong các vùng kinh tế cả nước là “…Tăng dần đầu tư ngân sách, dành  quỹ đất và có chính sách phát huy nguồn nhân lực để xây dựng cơ sở vật chất, đào tạo bồi dưỡng nhân lực, phát triển và bồi dưỡng năng khiếu thể thao, để đào tạo thành tài năng thể thao… Khuyến khích tổ chức, cá nhân tham gia phát triển sự nghiệp… ưu tiên đầu tư phát triển sự nghiệp ở vùng có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn, bảo tồn và phát triển các môn thể thao dân tộc”.

Điều 2, Khoản 4 Nghị định số 112/2007/NĐ-CP ngày 26/6/2007 của Chính Phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Thể dục, thể thao quy định “Ngân sách Nhà nước ưu tiên đầu tư hỗ trợ phát trển ở vùng có điều kiện kinh tế xã hội đặc biệt khó khăn, bảo tồn và phát triển các môn thể thao dân tộc. Nội dung ưu tiên đầu tư là: tổ chức hoạt động quần chúng, đào tạo đội ngũ hướng dẫn viên, tuyên truyền, hướng dẫn tập luyện các môn thể thao, xây dựng cơ sở hạ tầng của trung tâm vùng, khu vực, bảo tồn và phát triển các môn thể thao dân tộc”.

Quyết định số 1174/QĐ-BVHTTDL ngày 05/4/2011 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về phê duyệt Chương trình phối hợp chỉ đạo và tổ chức triển khai thực hiện “Chiến lược phát triển thể dục, thể thao Việt Nam đến năm 2020”. trong đó có các đề án, dự án tăng cường đầu tư xây dựng, phát triển hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cấp huyện ở những huyện đặc biệt khó khăn và xây dựng thiết chế văn hóa, sân tập thể thao cấp xã và cấp các làng, thôn, bản, buôn đảm bảo theo đúng tiêu chí nông thôn mới. (Đề án Xây dựng và tổ chức thực hiện Quy hoạch phát triển thể dục, thể thao Việt Nam giai đoạn 2011 - 2020, định hướng đến 2030; Đề án hỗ trợ về cơ sở vật chất, trang thiết bị, dụng cụ tập luyện, hướng dẫn TDTT cho các cơ sở giáo dục vùng đồng bào các DTTS và miền núi thuộc dạng khó khăn theo quy định của Nhà nước)…

Quyết định số 2198/QĐ-TTg ngày 03/12/2010 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Chiến lược phát triển thể thao Việt Nam đến năm 2020, chỉ rõ: “Xây dựng mô hình điểm về cơ sở vật chất và tổ chức hoạt động thể dục, thể thao tại các thôn, bản và xã; ưu tiên đào tạo nguồn nhân lực cho phát triển  ở các vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào các DTTS”, “Đưa công tác sưu tầm, thống kê phân loại các trò chơi vận động dân gian trong các lễ hội truyền thống hàng năm của các DTTS thành một nội dung của nhiệm vụ sưu tầm, bảo tồn và phát huy các di sản văn hóa phi vật thể các dân tộc Việt Nam; lựa chọn một số trò chơi vận động dân gian để đề xuất đưa vào thi đấu trong hệ thống thi đấu giải thể thao quốc gia; chú trọng bảo tồn và phát triển các môn võ cổ truyền dân tộc”, “Thể dục, thể thao quần chúng trong vùng đồng bào các DTTS và miền núi có những bước tiến đáng kể; số người luyện tập thể dục, thể thao thường xuyên tính trung bình trong vùng đồng bào các DTTS và miền núi đạt khoảng 6 - 8% dân số; khoảng 2 - 3% tổng số hộ gia đình đạt chuẩn gia đình luyện tập thể dục thể thao”, “Các trường phổ thông dân tộc nội trú và các đồn biên phòng đóng trên địa bàn đóng vai trò hạt nhân thúc đẩy phong trào tập luyện thể dục, thể thao trong đồng bào các dân tộc nhất là đối với lứa tuổi thanh, thiếu niên. Phong trào thể dục, thể thao người cao tuổi phát triển mạnh và được duy trì thường xuyên với khoảng 9000 câu lạc bộ”.

Ngày 10 tháng 5 năm 2005, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt chương trình phát triển ở xã, phường, thị trấn (Quyết định 100/2005/QĐ-TTg) với mục tiêu “Mở rộng và nâng cao hiệu quả phong trào quần chúng tại các xã, phường trong cả nước, huy động sức mạnh của toàn xã hội chăm lo giáo dục thể chất cho nhân dân, làm cho mỗi người dân ở xã, phường được hưởng thụ và tham gia các hoạt động văn hoá thể thao nhằm  tăng cường sức khoẻ, góp phần xây dựng con người Việt Nam phát triển cả trí tuệ và thể chất, phục vụ lao động sản xuất, công tác, học tập; góp phần ổn định, giữ gìn an ninh chính trị và đẩy lùi các tệ nạn xã hội, xóa các “xã trắng” về TDTT và đưa việc tập luyện trở thành thói quen hàng ngày của đa số nhân dân”.

Sau khi triển khai, chương trình đã bước đầu có tác động tốt đến phong trào ở cơ sở, nhưng cũng bộc lộ những khó khăn bất cập trong việc thực hiện 4 nhiệm vụ của chương trình. Khó khăn lớn nhất là thiếu kinh phí để xây dựng cơ sở vật chất, mua sắm dụng cụ tập luyện, thi đấu và tổ chức các hoạt động thường xuyên trên địa bàn xã, phường, thị trấn, đặc biệt là các xã vùng đồng bào các DTTS và miền núi, biên giới, hải đảo và nơi phải di dời để phục vụ xây dựng thủy điện trong cả nước. Theo quy định, kinh phí để làm việc này do ngân sách địa phương đảm bảo, mà những địa phương miền núi, vùng đồng bào các DTTS thì chưa thể có đủ kinh phí để thực hiện. Điều đó đòi hỏi Chính phủ phải có những chính sách hỗ trợ đặc thù cho các xã vùng đồng bào các DTTS và miền núi để phát triển TDTT…

Đặc biệt Quyết định số 2160/QĐ-TTg ngày 11/11/2013 của Thủ tướng Chính phủ Phê duyệt “Quy hoạch phát triển thể dục, thể thao Việt Nam đến năm 2020, định hướng đến năm 2030”. Mục tiêu quy hoạch đề ra “Đến năm 2020, thể dục, thể thao cơ bản được phát triển đồng đều giữa các đối tượng, rộng khắp giữa các vùng, miền, các địa phương trong cả nước, góp phần nâng cao sức khỏe và tuổi thọ của người Việt Nam, vì sự nghiệp dân cường, nước thịnh. Thành tích ở một số môn thể thao có thế mạnh của Việt Nam đạt trình độ của châu lục và thế giới”.

 Bước vào thời kỳ mới đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Đảng và nhà nước ta đã có những chính sách đồng bộ phát triển kinh tế xã hội tại các vùng này, trong đó có:

Quyết định số 800/QĐ-TTg ngày 04/6/2010 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2010-2020 ghi rõ: “Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội từng bước hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nông thôn với đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; môi trường sinh thái được bảo vệ; an ninh trật tự được giữ vững; đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao; theo định hướng xã hội chủ nghĩa”… “Hoàn thiện hệ thống các công trình phục vụ nhu cầu về hoạt động văn hóa và thể thao trên địa bàn xã. Đến năm 2015 có 30% số xã có nhà văn hóa xã, thôn đạt chuẩn, đến 2020 có 75% số xã đạt chuẩn”.

 Nghị định số 05/2011/NĐ-CP ngày 14/01/2011 của Chính phủ về công tác dân tộc, tại Điều 13, 14. Chính sách phát triển TDTT vùng đồng bào các DTTS chỉ rõ:

(1) Bảo tồn, phát huy các lễ hội truyền thống tốt đẹp của đồng bào các dân tộc, định kỳ tổ chức ngày hội văn hóa - thể thao các dân tộc theo từng khu vực hoặc từng dân tộc ở vùng đồng bào các DTTS.

(2). Bảo tồn và phát triển các môn thể dục, thể thao truyền thống của các dân tộc.

 (3) Đầu tư xây dựng và hỗ trợ các hoạt động thể dục, thể thao, xây dựng sân vận động, nhà thi đấu, trung tâm tập luyện  ở vùng các DTTS.

 Chương trình phối hợp tại Văn bản số 252/CTPH-BVHTTDL - UBDT ngày 28/01/2011 giữa Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Ủy ban Dân tộc về đẩy mạnh các hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch và gia đình vùng đồng bào các DTTS - miền núi giai đoạn 2011-2015; trong đó phân định rõ trách nhiệm của từng ngành để đưa Nghị quyết của Đảng, chủ trương chính sách của Nhà nước vào cuộc sống của đồng bào dân tộc và miền núi.

 Thông tư số 06/2011/TT-BVHTTDL ngày 08/3/2011 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quy định mẫu về tổ chức, hoạt động và tiêu chí của Nhà văn hóa - Khu thể thao thôn; quy định mẫu về tổ chức, hoạt động và tiêu chí của Nhà văn hóa - Khu thể thao thôn, làng, ấp, bản, buôn, plây, phum, sóc thuộc hệ thống thiết chế văn hóa - thể thao cơ sở của cả nước, trong đó quy định rõ về diện tích đất quy hoạch, quy mô xây dựng, trang thiết bị, kinh phí hoạt động, nhân sự… cụ thể cho từng địa bàn, khu vực.

 Chương trình phối hợp tại Văn bản số 3127/CTPH-HND-BVHTTDL ngày 28/7/2011 giữa Hội Nông dân Việt Nam và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về đẩy mạnh các hoạt động văn hóa văn nghệ, TDTT, gia đình và du lịch giai đoạn 2015-2020; Phối hợp với các cấp Hội Nông dân tổ chức lấy ý kiến hội viên, nông dân  tham gia, góp ý vào việc xây dựng, thực hiện các chủ trương, chính sách, pháp luật về văn hóa văn nghệ, TDTT, gia đình và du lịch; các chương trình, dự án phát triển kinh tế xã hội gắn với văn hóa văn nghệ, TDTT, gia đình và du lịch.

Quyết định số 1053/QĐ-BVHTTDL ngày 28/3/2011 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về việc ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng: “Ban hành các quy chuẩn về quy hoạch đất đai cho thể dục, thể thao; tăng cường đầu tư xây dựng các sân chơi bãi tập, công trình thể thao trong quần thể Trung tâm văn hóa - thể thao cấp xã, cụm thôn - bản, thôn, bản”.

Quyết định số 2164/QĐ-TTg ngày 11/11/2013 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở giai đoạn 2013-2020, định hướng đến năm 2030.

Quy hoạch hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở nhằm tổ chức các cơ sở hoạt động văn hóa, thể thao trên địa bàn dân cư, đáp ứng nhu cầu sáng tạo, hưởng thụ văn hóa, thể thao của các tầng lớp nhân dân; đồng thời làm nhiệm vụ tuyên truyền, cổ động phục vụ các nhiệm vụ chính trị của Trung ương và địa phương.

Quy hoạch hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở đồng bộ về cơ sở vật chất; trang thiết bị; tổ chức bộ máy, cán bộ; tổ chức các hoạt động; thu hút và tạo điều kiện thuận lợi để nhân dân thường xuyên đến sinh hoạt, hưởng thụ văn hóa, luyện tập thể dục, thể thao và vui chơi giải trí.

Nâng cao hiệu lực quản lý của các cấp chính quyền; phát huy vai trò quản lý nhà nước của ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch và năng lực tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở; đẩy mạnh thực hiện xã hội hóa trong việc xây dựng, phát triển hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở trong đó đặc biệt chú ý đến vùng sâu, vùng xa, biên giới hải đảo, vùng đồng bào các DTTS.

Trên đây là một số những chính sách tiêu biểu cho đầu tư, khuyến khích, hỗ trợ phát triển đối với vùng đồng bào các DTTS, miền núi của Đảng và Nhà nước đã và đang trực tiếp rút ngắn sự cách biệt về mọi mặt giữa vùng miền núi DTTS với vùng đồng bằng, miền xuôi, trong đó có TDTT./. 

                                                                                                                                       TS. Đoàn Tiến Lộc

                                                                                               Chuyên viên chính Vụ Đào tạo, Bộ VHTTDL

 

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1) Luật Thể dục, thể thao số 77/2006/QH11 Quốc hội Nước CHXHCN VN thông qua 29/11/2006 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thể dục, thể thao số 26/2018/QH11 ngày 14/6/2018.

2) Nghị định số 05/2011/NĐ-CP ngày 14/01/2011 của Chính phủ về Công tác dân tộc.

3) Quyết định số 2198/QĐ-TTg ngày 03/12/2010 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Chiến lược phát triển thể thao Việt Nam đến năm 2020.

4) Quyết định 1174/QĐ-BVHTTDL ngày 05/4/2011 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về phê duyệt Chương trình phối hợp chỉ đạo và tổ chức triển khai thực hiện “Chiến lược phát triển thể dục, thể thao Việt Nam đến năm 2020”.

5) Quyết định số 2160/QĐ-TTg ngày 11/11/2013 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch phát triển thể dục, thể thao Việt Nam đến năm 2020, định hướng đến năm 2030.

6) Quyết định số 2164/QĐ-TTg, ngày 11/11/2013 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở giai đoạn 2013-2020, định hướng đến năm 2030.